(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ఉద్యోగపర్వ - అధ్యాయ 094

॥ శ్రీః ॥
5.94. అధ్యాయః 094
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Topics
ప్రభాతే సంధ్యాముపతిష్ఠమానం శ్రీకృష్ణమభ్యేత్య శకునిదుర్యోధనాభ్యాం సభాగమనాయ ప్రార్థనం ॥ 1 ॥
శ్రీకృష్ణస్య విదురేణ సహ సభాప్రవేశః ॥ 2 ॥
అంతరిక్షగతేషు నారదాదిషు శ్రీకృష్ణాజ్ఞయా భీష్మేణ ఆసనాదినా సత్కృతేషు కృష్ణాదీనాం యథోచితమాసనేషూపవేశనం ॥ 3 ॥
Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 5-94-0x(3670)(35109)
తథా కథయతోరేవ తయోర్బుద్ధిమతోస్తదా।
శివా నక్షత్రసంపన్నా సా వ్యతీయాయ శర్వరీ ॥ 5-94-1(35110)
ధర్మార్థకామయుక్తాశ్చ విచిత్రార్థపదాక్షరాః।
శృణ్వతో వివిధా వాచో విదురస్య మహాత్మనః ॥ 5-94-2(35111)
కథాభిరనురూపాభీ రక్తస్యామితతేజసః ।
అకామస్యైవ కృష్ణస్య సా వ్యతీయాయ శర్వరీ ॥ 5-94-3(35112)
తతస్తు స్వరసంపన్నా బహవః సూతమాగధాః ॥
శంఖదుందుమినిర్ఘోషైః కేశవం ప్రత్యబోధయన్ ॥ 5-94-4(35113)
తత ఉత్థాయ దాశార్హఋషభః సర్వసాత్వతాం ।
సర్వమావశ్యకం చక్రే ప్రాతః కార్యం జనార్దనః ॥ 5-94-5(35114)
కృతోదకానుజప్యః స హుతాగ్నిః సమలంకృతః।
తతశ్చాదిత్యముద్యంతముపాతిష్ఠత మాధవః ॥ 5-94-6(35115)
అథ దుర్యోధనః కృష్మం శకునిశ్చాపి సౌబలః।
సంధ్యాం తిష్ఠంతమభ్యేత్య దాశార్హమపరాజితం ॥ 5-94-7(35116)
ఆచక్షేతాం తు కృష్ణస్య ధృతరాష్ట్రం సభాగతం।
కురూశ్చ భీష్మప్రముఖాన్రాజ్ఞః సర్వాంశ్చ పార్థివాన్ ॥ 5-94-8(35117)
త్వామర్థయంతే గోవింద దివి శక్రమివామరాః ।
తావభ్యనందద్గోవిందః సాంనా పరమవల్గునా ॥ 5-94-9(35118)
తతో విమల ఆదిత్యే బ్రాహ్మణేభ్యో జనార్దనః।
దదౌ హిరణ్యం వాసాంసి గాశ్చాశ్చాంశ్చ పరంతపః ॥ 5-94-10(35119)
విసృష్టవంతం రత్నాని దాశార్హమపరాజితం।
తిష్ఠంతముపసంగంయ వవందే సారథిస్తదా ॥ 5-94-11(35120)
` తస్మై రథవరో యుక్తః శుశుభే లోకవిశ్రుతః ।
వాజిభిః శైబ్యసుగ్రీవమేఘపుష్పబలాహకైః ॥ 5-94-12(35121)
శైబ్యస్తు శుకపత్రాభః సుగ్రీవః కింశుకప్రభః ।
మేఘపుష్పో మేఘవర్ణః పాండరస్తు బలాహకః ॥ 5-94-13(35122)
దక్షిణం చావహచ్ఛైబ్యః సుగ్రీవః సవ్యతోఽవహత్।
పృష్ఠవాహౌ రథస్యాస్తాం మేఘపుష్పబలాహకౌ ॥ 5-94-14(35123)
విశ్వకర్మకృతాఽఽపీడా రత్నజాలవిభూషితా ।
ఆశ్రితా వై రథే తస్మింధ్వజయష్టిరశోభత ॥ 5-94-15(35124)
వైనతేయః స్థితస్తస్యాం ప్రభాకరమివ స్పృశన్।
తస్య సత్వవతః కేతౌ భుజగారిరశోభత ॥ 5-94-16(35125)
తస్య కీర్తిమతస్తేన భాస్వరేణ విరాజతా ।
శుశుభే స్యందనశ్రేష్ఠః పతగేంద్రేణ కేతునా ॥ 5-94-17(35126)
రశ్మిజాలైః పతాకాభిః సౌవర్ణేన చ కేతునా ।
బభూవ స రథశ్రేష్ఠః కాలసూర్య ఇవోదితః ॥ 5-94-18(35127)
పక్షిధ్వజవితానైశ్చ రుక్మజాలకృతాంగణైః ।
దండమార్గవిభాగైశ్చ సుకృతైర్విశ్వకర్మణా ॥ 5-94-19(35128)
ప్రవాలమణిశోభైశ్చ ముక్తావైడూర్యశోభనైః ।
కింకిణీశతసంఘైశ్చ వాలజాలకృతాంతరైః ॥ 5-94-20(35129)
కార్తస్వరమయీభిశ్చ పద్మినీభిరలంకృతః।
శుశుభే స్యందనశ్రేష్ఠస్తాపనీయైశ్చ పాదపైః ॥ 5-94-21(35130)
వ్యాఘ్రసింహవరాహైశ్చ గోభిశ్చ మృగపక్షిభిః ।
తారాభిర్భాస్కరైశ్చాపి వారణైశ్చ హిరణ్మయైః ॥ 5-94-22(35131)
వజ్రాంకుశవిమానైశ్చ కూబరావృత్తసంధిషు ।
సముచ్ఛ్రితమహానాభిః స్తనయిత్నుమహాస్వనః ॥' 5-94-23(35132)
తతో రథేన శుభ్రేణ మహతా కింకిణీకినా ।
హయోత్తమయుజా శీఘ్రముపాతిష్ఠత దారుకః ॥ 5-94-24(35133)
తముపస్థితమాజ్ఞాయ రథం దివ్యం మహామనాః ।
మహాభ్రఘననిర్ఘోషం సర్వరత్నవిభూషితం ॥ 5-94-25(35134)
అగ్నిం ప్రదక్షిణం కృత్వా బ్రాహ్మణాంశ్చ జనార్దనః।
కౌస్తుభం మణిమాబధ్య శ్రియా పరమయా జ్వలన్ ॥ 5-94-26(35135)
కురుభిః సంవృతః కృష్ణో వృష్ణిభిశ్చాభిరక్షితః ।
ఆతిష్ఠత రథం శౌరిః సర్వయాదవనందనః ॥ 5-94-27(35136)
అన్వారురోహ దాశార్హం విదురః సర్వధర్మవిత్।
సర్వప్రాణభృతాం శ్రేష్ఠం సర్వబుద్ధిమతాం వరం ॥ 5-94-28(35137)
తతో దుర్యోధనః కృష్ణం శకునిశ్చాపి సౌబలః ।
ద్వితీయేన రథేనైనమన్వయాతాం పరంతపం ॥ 5-94-29(35138)
సాత్యకిః కృతవర్మా చ వృష్ణీనాం చాపరే రథాః ।
పృష్ఠతోఽనుయయుః కృష్ణం గజైరశ్వై రథైరపి ॥ 5-94-30(35139)
తేషాం హేమపరిష్కారైర్యుక్తాః పరమవాజిభిః ।
గచ్ఛతాం ఘోషిణశ్చిత్రరథా రాజన్విరేజిరే ॥ 5-94-31(35140)
సంమృష్టసంసిక్తరజః ప్రతిపేదే మహాపథం ।
రాజర్షిచరితం కాలే కృష్ణో ధీమాఞ్శ్రియా జ్వలన్ ॥ 5-94-32(35141)
తతః ప్రయాతే దాశార్హే ప్రావాద్యంతైకపుష్కరాః।
శంఖాశ్చ దధ్మిరే తత్ర వాద్యాన్యన్యాని యాని చ ॥ 5-94-33(35142)
ప్రవీరాః సర్వలోకస్య యువానః సింహవిక్రమాః।
పరివార్య రథం శౌరేరగచ్ఛంత పరంతపాః ॥ 5-94-34(35143)
తతోఽన్యే బహుసాహస్రా విచిత్రాద్భుతవాససః ।
అసిప్రాసాయుధధరాః కృష్ణస్యాసన్పురఃసరాః ॥ 5-94-35(35144)
గజాః పంచశతాస్తత్ర రథాశ్చాసన్సహస్రశః।
ప్రయాంతమన్వయుర్వీరం దాశార్హమపరాజితం ॥ 5-94-36(35145)
పురం కురూణాం సంవృత్తం ద్రష్టుకామం జనార్దనం ।
సబాలవృద్ధం సస్త్రీకం రథ్యాగతమరిందమ ॥ 5-94-37(35146)
వేదికామాశ్రితాభిశ్చ సమాక్రాంతాన్యనేకశః ।
ప్రచలంతీవ భారేణ యోషిద్భిర్భవనాన్యుత ॥ 5-94-38(35147)
స పూజ్యమానః కురుభిః సంశ్రృణ్వన్మధురాః కథాః ।
యథార్హం ప్రతిసత్కుర్వన్ప్రేక్షమాణః శనైర్యయౌ ॥ 5-94-39(35148)
తతః సభాం సమాసాద్య కేశవస్యానుయాయినః।
సశంఖైర్వేణునిర్ఘోషైర్దిశః సర్వా వ్యనాదయన్ ॥ 5-94-40(35149)
తతః సా సమితిః సర్వా రాజ్ఞామమితతేజసాం।
సంప్రాకంపత హర్షేణ కృష్ణాగమనకాంక్షయా ॥ 5-94-41(35150)
తతోఽభ్యాశంగతే కృష్ణే సమహృష్యన్నరాధిపాః।
శ్రుత్వాం తం రథనిర్ఘోషం పర్జన్యనినదోపమం ॥ 5-94-42(35151)
ఆసాద్య తు సభాద్వారమృషభః సర్వసాత్వతాం ।
అవతీర్య రథాచ్ఛౌరిః కైలాసశిఖరోపమాత్ ॥ 5-94-43(35152)
నవమేఘప్రతీకాశాం జ్వలంతీమివ తేజసా ।
మహేంద్రసదనప్రఖ్యాం ప్రవివేశ సభాం తతః ॥ 5-94-44(35153)
పాణౌ గృహీత్వా విదురం సాత్యకిం చ మహాయశాః।
జ్యేతీంష్యాదిత్యవద్రాజన్కురూన్ప్రాచ్ఛాదయచ్ఛ్రియా ॥ 5-94-45(35154)
అగ్రతో వాసుదేవస్య కర్ణదుర్యోధనావుభౌ ।
కృష్ణయః కృతవర్మా చాప్యాసన్కృష్ణస్య పృష్ఠతః ॥ 5-94-46(35155)
ధృతరాష్ట్రం పురస్కృత్య భీష్మద్రోణాదయస్తతః ।
ఆసనేభ్యోఽచలన్సర్వే పూజయంతో జనార్దనం ॥ 5-94-47(35156)
అభ్యాగచ్ఛతి దాశార్హే ప్రజ్ఞాచక్షుర్నరేశ్వర।
సహైవ ద్రోణభీష్మాభ్యాముదతిష్ఠన్మహాయశాః ॥ 5-94-48(35157)
ఉత్తిష్ఠతి మహారాజే ధృతరాష్ట్రే జనేశ్వరే ।
తాని రాజసహస్రాణి సముత్తస్థుః సమంతతః ॥ 5-94-49(35158)
ఆసనం సర్వతోభద్రం జాంబూనదపరిష్కృతం ।
కృష్ణార్థే కల్పితం తత్ర ధృతరాష్ట్రస్య శాసనాత్ ॥ 5-94-50(35159)
స్మయమానస్తు రాజానం భీష్మద్రోణౌ చ మాధవః ।
అభ్యభాషత ధర్మాత్మా రాజ్ఞశ్చాన్యాన్యథావయః ॥ 5-94-51(35160)
తత్ర కేశవమానర్చుః సంయగభ్యాగతం సభాం।
రాజానః పార్థివాః సర్వే కురవశ్చ జనార్దనం ॥ 5-94-52(35161)
తత్ర తిష్ఠన్స దాశార్హో రాజమధ్యే పరంతపః।
అపశ్యదంతరిక్షస్థానృషీన్పరపురంజయః। 5-94-53(35162)
తతస్తానభిసంప్రేక్ష్య నారదప్రముఖానృషీన్ ॥
అభ్యభాషత దాశార్హో భీష్మం శాంతనవం శనైః । 5-94-54(35163)
పార్థివీం సమితిం ద్రష్టుమృషయోఽభ్యాగతా నృప ॥
నిమంత్ర్యంతామాసనైశ్చ సత్కారేణ చ భూయసా । 5-94-55(35164)
నైతేష్వనుపవిష్టేషు శక్యం కేనచిదాసితుం ॥
పూజా ప్రయుజ్యతామాశు మునీనాం భావితాత్మనాం । 5-94-56(35165)
వైశంపాయన ఉవాచ। 5-94-57x(3671)
ఋషీఞ్శాంతనవో దృష్ట్వా సభాద్వారముపస్థితాన్ ।
త్వరమాణస్తతో భృత్యానాసనానీత్యచోదయత్ । 5-94-57(35166)
ఆసనాన్యథ మృష్టాని మహాంతి విపులాని చ ॥
మణికాంచనచిత్రాణి సమాజహ్రుస్తతస్తతః । 5-94-58(35167)
తేషు తత్రోపవిష్టేషు గృహీతార్ఘ్యేషు భారత ॥
నిషసాదాసనే కృష్ణో రాజానశ్చ యథాసనం । 5-94-59(35168)
దుఃశాసనః సాత్యకయే దదావాసనముత్తమం ॥
వివింశతిర్దదౌ పీఠం కాంచనం కృతవర్మణే । 5-94-60(35169)
అవిదూరే తు కృష్ణస్య కర్ణదుర్యోధనావుభౌ ॥
ఏకాసనే మహాత్మానౌ నిషీదతురమర్షణౌ । 5-94-61(35170)
గాంధారరాజః శకునిర్గాంధారైరభిరక్షితః ॥
నిషసాదాసనే రాజా సహపుత్రో విశాంపతే । 5-94-62(35171)
విదురో మణిపీఠే తు శుక్లస్పర్ధ్యాజినోత్తరే ॥
సంస్పృశన్నాసనం శౌరేర్మహామతిరుపావిశత్। 5-94-63(35172)
చిరస్య దృష్ట్వా దాశార్హం రాజానః సర్వ ఏవ తే ॥
అమృతస్యేవ నాతృప్యన్ప్రేక్షమాణా జనార్దనం। 5-94-64(35173)
అతసీపుష్పసంకాశః పీతవాసా జనార్దనః ॥
వ్యభ్రాజత సభామధ్యే హేంనీవోపహితో మణిః ॥ 5-94-65(35174)
తతస్తూష్ణీం సర్వమాసీద్గోవిందగతమానసం ।
న తత్ర కశ్చిత్కించిద్వా వ్యాజహార పుమాన్క్వచిత్ ॥ ॥ 5-94-66(35175)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ఉద్యోగపర్వణి భగవద్యానపర్వణి చతుర్నవతితమోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Udyoga Parva - Chapter Footnotes
5-94-31 చిత్రాశ్చ తే రథాశ్చ ॥
5-94-33 ఏకపుష్కరాః కాహలాః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.